 |
Rola odbudowy bariery naskórkowej w poprawie kondycji skóry twarzy – Analiza trzech przypadków klinicznych
[The role of restoring the skin barrier in improving facial skin condition – Analysis of three clinical cases]
Edyta Janeba-Bartoszewicz1, Ewelina Trojanowicz2, Wioleta Jankowiak
3, Piotr Brzeziński4
1Poznan University of Technology, Faculty of Civil and Transport Engineering, Poland, 2Higher School of Education and Therapy in Poznań, Poland, 3Academy of Applied Sciences in Gniezno, Poland, 4Institute of Health Sciences, Pomeranian University in Slupsk, Poland
Citation tools:
Copyright information
© Our Dermatology Online 2026. No commercial re-use. See rights and permissions. Published by Our Dermatology Online.
ABSTRACT
Background: The condition of the skin barrier depends on the proper structure of its components (keratin, corneocytes, corneodesmosomes) and the proper functioning of metabolic processes. Dysfunction in any of these areas can result in skin inflammation and the appearance of various types of eczema. This is why it is so important to choose the right skincare products and treatments combined with monitoring.
Patients and Methods: Three patients were offered individually tailored care and a series of treatments. The effects were measured using devices such as the Visioscope® PC 35 camera, Corneofix® F20 film, Sebufix® F16 film, and a Wood’s lamp.
Results: In all three cases, an improvement in skin condition was observed (increased moisture levels, smoother skin, reduced redness). The improvement was confirmed by both the results of the tests and the patients’ subjective statements.
Conclusions: Therapies aimed at restoring the epidermal barrier are an effective method of improving skin quality in patients with skin disorders. Comprehensive diagnostics and a holistic approach, combining salon treatments with appropriately selected home care, play a key role in achieving and maintaining therapeutic effects.
Key words: Epidermal barrier, TEWL, Dry skin, Skin regeneration
STRESZCZENIE
Background: Kondycja bariery naskórkowej zależy od odpowiedniej struktury elementów, które się na nie składają (keratyny, korneocytów, korneodesmosomów) oraz odpowiednim działaniem procesów metabolicznych. Dysfunkcja któregoś z obszarów może skutkować stanem zapalnym skóry oraz pojawieniem się różnego rodzaju wyprysków. Stąd tak istotna jest odpowiednio dobrana pielęgnacja oraz działanie zabiegowe połączone z monitorowaniem.
Patients and Methods: Trzem pacjentkom zaproponowano indywidualnie dobraną pielęgnację i serię zabiegów. Efekty zmierzono z wykorzystaniem takich urządzeń jak kamera Visioscope® PC 35, folia Corneofix® F20, folia Sebufix® F16 oraz lampa Wooda.
Results: We wszystkich trzech przypadkach zaobserwowano poprawę kondycji skóry (wzrost poziomu nawilżenia, wygładzenie skóry, redukcja zaczerwienień). Poprawę potwierdzono zarówno wynikami badań aparaturowych, jak i subiektywnymi deklaracjami pacjentek.
Conclusions: Terapie ukierunkowane na odbudowę bariery naskórkowej są skuteczną metodą poprawy jakości skóry u pacjentów z jej zaburzeniami. Kompleksowa diagnostyka oraz holistyczne podejście, łączące działania gabinetowe z odpowiednio dobraną pielęgnacją domową odgrywają kluczową rolę w uzyskaniu i utrzymaniu efektów terapeutycznych.
Słowa kluczowe: Bariera naskórkowa, TEWL, Suchość, skóry, Regeneracja skóry
WPROWADZENIE
Bariera naskórkowa to podstawowy element ochronny skóry, mający za zadanie utrzymać integralność strukturalną i prawidłowość jej funkcjonowania. Składa się ona z warstwy rogowej naskórka, płaszczu hydrolipidowego i mikrobiomu skórnego [1–3]. Kluczową rolę w ochronie skóry odgrywa optymalna organizacja korneocytów oraz macierzy lipidowej zbudowanej z ceramidów, cholesterolu i kwasów tłuszczowych. One z kolei są odpowiedzialne za szczelność całej struktury a także ograniczenie transepidermalnej utraty wody. Gdy te elementy działają prawidłowo, procesy naprawcze i aktywność enzymatyczna przebiegają adekwatnie a pH pozostaje utrzymane na odpowiednim dla skóry poziomie [4].
Obecne warunki sprzyjają powstawaniu zaburzeń bariery naskórkowej. Na ten proces mają wpływ czynniki endogenne, takie jak predyspozycje genetyczne, zaburzenia hormonalne, choroby przewlekłe czy proces starzenia się, jak i egzogenne, np. zanieczyszczenia środowiskowe, promieniowanie UV, stres lub niewłaściwa pielęgnacja skóry [5,6]. Konsekwencją naruszenia bariery naskórkowej jest wzrost przepuszczalności skóry dla czynników drażniących i alergenów, większa TEWL, rozwój stanów zapalnych oraz znaczne osłabienie funkcji ochronnej. To w widoczny sposób manifestuje się przede wszystkim poprzez suchość, szorstkość, łuszczenie się, zaczerwienienie, hipereaktywność, przebarwienia skóry a także szybciej postępujący proces starzenia się skóry. Opisany patomechanizm często powtarza się tworząc tzw.,błędne koło” uszkodzenia bariery, w którym zaburzenia lipidowe, odwodnienie, nieprawidłowa keratynizacja i wzrost TEWL prowadzą do destabilizacji pH, nieprawidłowości w mikrobiomie a także hiperaktywności układu immunologicznego skóry. Skóra traci wówczas zdolność samodzielnej regeneracji [7,8].
Biorąc pod uwagę wskazane trudności w utrzymaniu odpowiedniej kondycji bariery naskórkowej, niezwykle istotna jest jej prawidłowa diagnostyka. Obejmuje ona ocenę kliniczną, wizualną i palpacyjną, wywiad zwierający analizę objawów zgłaszanych przez pacjenta a także badania aparaturowe, umożliwiające precyzyjną ocenę nawilżenie, natłuszczenia, TEWL, struktury naskórka i równowagi mikrobiologicznej. Na podstawie otrzymanych parametrów możliwe jest dobranie indywidualnej strategii odbudowy bariery naskórkowej, która opiera się na likwidacji czynników szkodzących, wzmocnieniu cementu międzykomórkowego, uzupełnieniu lipidów, poprawie nawilżenia, stabilizacji pH oraz ochronie UV. W tym celu wykorzystywane są składniki aktywne, takie jak ceramidy, humektanty, kwasy tłuszczowe, cholesterol, składniki probiotyczne i prebiotyczne, które dzięki swoim właściwościom wpływają przede wszystkim na normalizację procesów fizjologicznych skóry, poprawę jej tolerancji na bodźce zewnętrzne oraz odtworzenie struktury bariery naskórkowej [3,9,10]. W niniejszym artykule przedstawiono trzy studia przypadków pacjentek o zbliżonym typie problemów skórnych.
MATERIAłY I METODY
Do badania zakwalifikowano trzy pacjentki w wieku od 41 do 57 roku życia. Kryterium włączenia do badania była gotowość do przestrzegania zaleceń pielęgnacyjnych przez 6 tygodni. Pacjentki zgłaszały takie problemy skórne, jak suchość, przebarwienia, zaczerwienienie, podrażnienie, pieczenie oraz trudności z regeneracją skóry. Do oceny stanu bariery naskórkowej wykorzystano następujące narzędzia diagnostyczne:
- Kamera Visioscope® PC 35 z mikrokamerką Inskam (analiza obrazowa skóry, ocena struktury naskórka),
- Folia Corneofix® F20 (ocena poziomu nawilżenia skóry na podstawie stopnia złuszczenia warstwy rogowej),
- Folia Sebufix® F16 (analiza natłuszczenia skóry i aktywności gruczołów łojowych),
- Lampa Wooda (wstępna ocena suchości, odwodnienia i nadmiernego rogowacenia w świetle UV-A),
- wywiad diagnostyczny,
- Ocena wizualna i palpacyjna (ocena kolorytu, zaczerwienienia, szorstkości, napięcia skóry).
Każde badanie rozpoczęto od szczegółowego wywiadu kosmetologicznego. Następnie przeprowadzono ocenę wyjściową obejmującą diagnostykę wizualną i palpacyjną, pomiary aparaturowe i dokumentację fotograficzną stanu skóry. Po wykonanej diagnostyce pacjentkom przedstawiono zindywidualizowany plan rutyny pielęgnacyjnej oraz serii zabiegów kosmetologicznych mających na celu odbudowę bariery naskórkowej. Terapia trwała od 6 do 7 tygodni. Po upływie wskazanego czasu wykonano końcową ocenę skóry, przy wykorzystaniu tych samych metod i narzędzi, co umożliwiło rzetelne i wiarygodne porównanie uzyskanych wyników.
Przypadek nr 1 – kobieta, 41 lat
Pacjentka zgłosiła się z suchością skóry, uczuciem ściągnięcia i obecnością przebarwień. W badaniu wizualnym i palpacyjnym stwierdzono suchość naskórka, szczególnie widoczną w obrębie policzków, miejscową szorstkość i matowość skóry oraz widoczne zaczerwienienia. Na skórze zaobserwowano również zaskórniki oraz podskórne grudki. Struktura skóry była nierównomierna. Badania aparaturowe wykazały cechy zaburzonego rogowacenia oraz niewystarczającego nawilżenia skóry z obecnością zmian świadczących o naruszeniu bariery ochronnej.
Przypadek nr 2 – kobieta, lat 57
Pacjentka zgłaszała zaawansowaną suchość skóry, szorstkość, podrażnienie, zaczerwienienie oraz skłonność do reaktywności skóry. W wywiadzie pojawiały się czynniki mogące nasilać objawy, m.in. ekspozycja na niesprzyjające warunki środowiskowe oraz nieregularny tryb dnia. W badaniu wizualnym i palpacyjnym skóra była wyraźnie odwodniona, matowa, z widocznym rumieniem i oznakami osłabionej bariery ochronnej. Analizy aparaturą potwierdziły niskie nawilżenie oraz zaburzenia strukturalne naskórka.
Przypadek nr 3 – kobieta, lat 46
Pacjentka zgłaszała suchość skóry, nasilone zaczerwienienie, uczucie pieczenia oraz widoczne oznaki fotostarzenia i zmarszczki. W badaniu palpacyjnym skóra była napięta, z wyraźnie osłabioną elastycznością i objawami dyskomfortu. Dodatkowo obserwowano niestabilność bariery ochronnej oraz nierównomierny koloryt. Badania instrumentalne (w tym Corneofix®, Visioscan®, Sebufix® oraz diagnostyka z wykorzystaniem lampy Wooda) potwierdziły zaburzenia w zakresie nawilżenia, struktury i funkcji ochronnych skóry.
Pacjentkom zalecono następujące preparaty do codziennej pielęgnacji:
- Płyn oczyszczający (wyciąg z oczaru wirginijskiego, betaina, alantoina, pentavitin, kwas mlekowy, kwas cytrynowy),
- Płyn tonizujący (gliceryna, glikol pentylenowy, pantenol, mleczan sodu, mocznik, pentavitin, kwas mlekowy, cytrynian sodu, kwas cytrynowy),
- Aktywny regenerator kosmetyczny (masło shea, hyaceramidyl, liposomalny kwas hialuronowy, olej jojoba, pentavitin, skwalan, ceramid glukozylu, ekstrakt z algi Laminaria Soccharina, ekstrakt z korzenia żeń-szenia, ekstrakt z wąkroty azjatyckiej, octan tokoferylu, witamina E, kwas cytrynowy, kwas mlekowy),
- Tarcza ochronna (olej jojba, amiloxate, alantoina, glukonolakton, glukonian wapnia, bisabolol, ekstrakt z algi Laminaria Soccharina, kwas hydroksycynamonowy, kwas ferulowy, tlenek cynku, dwutlenek tytanu, olej karanja),
- Aktywny koncentrat probiotyczny (skwalan, mannitol, inulina, ekstrakt z grzybów, ekstrakt z drożdży, lizat fermentowany z bakterii Lactobacillus, wyciąg z fermentacji bakterii kwasu mlekowego, Leukonostoc, trokserutyna, Alfa-Glukan, octan tokoferylu, arginina).
W ramach pielęgnacji gabinetowej wszystkim pacjentkom wykonano trzy zabiegi. Pierwszy obejmował mycie twarzy oczyszczającym płynem, nałożenie maski w płacie nasączonej płynem tonizującym, nałożenie żywej maski zmieszanej z aktywnym koncentratem probiotycznym, aplikację aktywnego regeneratora kosmetycznego. Drugi zabieg wzbogacono o wprowadzenie żelu aktywnego za pomocą ultradźwięków oraz koncentrat peptydowy. W trzecim zabiegu wprowadzono dodatkowo peeling enzymatyczny oraz mezoterapię bezigłową. W przypadku pacjentki nr 2 i pacjentki nr 3 wzbogacono procedurę o czwarty zabieg bazujący na peelingu enzymatycznym, maski w płacie z substancjami aktywnymi oraz mezoterapii bezigłowej.
WYNIKI
U wszystkich pacjentek zaobserwowano wyraźną odbudowę bariery naskórkowej.
Pacjentka nr 1. Analiza przy użyciu Corneofix® oraz Visioscan® wykazała poprawę jakości powierzchni skóry po zakończeniu terapii, wygładzenie i wyrównanie struktury naskórka. Odnotowano zmniejszenie widoczności porów oraz poprawę elastyczności skóry. Zaobserwowano spadek wartości złuszczonego naskórka (z 21,9% do 4,3%). Obraz wskazał na stabilizację procesu keratynizacji. Wskaźnik zmarszczek w okolicy oczu uległ poprawie i wyniósł 8,7% (spadek z 14%). Przy użyciu Sebufix® odnotowano nieznaczny wzrost aktywności gruczołów łojowych w obszarze czoła, co może wynikać z poprawy nawodnienia skóry. W wywiadzie pacjentka zgłaszała poprawę komfortu, zmniejszenie uczucia suchości i ściągnięcia.
Pacjentka nr 2. Po zakończeniu terapii stwierdzono zmniejszenie zaczerwienienia, poprawę nawilżenia, odbudowę bariery ochronnej oraz wyraźne złagodzenie dyskomfortu. Poprawiła się także tolerancja skóry na codzienną pielęgnację, a pacjentka subiektywnie określała stan skóry jako stabilniejszy i bardziej komfortowy. Wykorzystanie Corneofix® i Visioscan® wykazało poprawę jakości powierzchni skóry po terapii, wygładzenie oraz zwiększoną jednorodność struktury. Wartość oznaczająca ilość łuszczącego się naskórka spadła z 24,5% do 13,4%. Poziom zmarszczek w okolicy oczu zmalał z 15,2% do 8,8%. Sebufix® wskazał na poprawę aktywności gruczołów łojowych w obrębie policzków.
Pacjentka nr 3. Po zastosowanej terapii uzyskano poprawę nawilżenia i wygładzenia powierzchni skóry, zmniejszenie zaczerwienienia i reaktywności, a także poprawę ogólnej jakości skóry. Zmniejszyło się uczucie pieczenia, a zmarszczki stały się mniej widoczne. Pacjentka odczuła wyraźną poprawę komfortu codziennego funkcjonowania. Wykorzystanie Corneofix® i Visioscan® wykazało, że kawałki złuszczonego naskórka są drobniejsze i bardziej równomierne, bez obecności grubych płatów martwego naskórka, co świadczy o stabilizowaniu się warstwy rogowej. Poziom zmarszczek zmniejszył się z 12,5% do 6,0% wskazując tym samym na wzrost elastyczności skóry. Sebufix® wskazał na poprawę aktywności gruczołów łojowych w obszarze policzków.
DYSKUSJA
Zaburzenia bariery naskórkowej stanowią coraz częściej obserwowany problem dermatologiczny i kosmetologiczny, który istotnie wpływa na komfort funkcjonowania pacjentów oraz estetykę skóry. Czynniki środowiskowe, niewłaściwa pielęgnacja, wiek, stres oraz przewlekłe narażenie na promieniowanie UV prowadzą do naruszenia integralności bariery ochronnej, zwiększonej transepidermalnej utraty wody oraz reaktywności skóry [9,11]. W konsekwencji pojawiają się objawy takie jak suchość, szorstkość, zaczerwienienie, nadwrażliwość, podrażnienie oraz przedwczesne starzenie skóry. W przedstawionych przypadkach, obejmujących kobiety w wieku dojrzałym i okołomenopauzalnym, uzyskano wyraźną poprawę kondycji skóry po wdrożeniu terapii ukierunkowanej na regenerację bariery hydrolipidowej i przywrócenie równowagi funkcjonalnej. Niezależnie od wyjściowego nasilenia objawów, odnotowano poprawę nawilżenia, wygładzenie powierzchni naskórka, zmniejszenie uczucia ściągnięcia oraz zwiększenie tolerancji skóry na czynniki zewnętrzne. Potwierdzają to zarówno subiektywne odczucia pacjentek, jak i obiektywne metody diagnostyczne wykorzystujące analizę obrazową oraz ocenę struktury naskórka. Wyniki te korespondują z założeniem, że terapie oparte na składnikach regenerujących, lipidowych, nawilżających i łagodzących sprzyjają odtworzeniu strukturalnej integralności bariery oraz normalizacji procesów fizjologicznych skóry [12]. Szczególnie istotne okazało się również włączenie odpowiedniej pielęgnacji domowej, która pozwala utrzymać i pogłębiać uzyskane efekty. Zaobserwowane wyniki potwierdzają zasadność holistycznego podejścia terapeutycznego oraz podkreślają rolę właściwej diagnostyki aparaturowej i klinicznej, umożliwiającej precyzyjną ocenę skuteczności podejmowanych działań.
WNIOSKI
Kompleksowa diagnostyka obejmująca wywiad, ocenę wizualno–palpacyjną oraz badania aparaturowe pozwala na precyzyjne określenie stopnia uszkodzenia bariery i monitorowanie efektów terapii. Terapie ukierunkowane na odbudowę bariery hydrolipidowej prowadzą do wymiernej poprawy kondycji skóry — zmniejszenia suchości, poprawy nawilżenia, wygładzenia struktury, redukcji rumienia i reaktywności.
Consent
The examination of the patient was conducted according to the principles of the Declaration of Helsinki.
The authors certify that they have obtained all appropriate patient consent forms, in which the patients gave their consent for images and other clinical information to be included in the journal. The patients understand that their names and initials will not be published and due effort will be made to conceal their identity, but that anonymity cannot be guaranteed.
REFERENCES
1. Zejfer A. Kompleksowa Terapia Problemów Skórnych, PZWL, Warszawa. 2023:12
2. Grudina A, Karalus M, Herian M, Kłak I, Bartnik K, Chwaleba K, et al. Skin microbiome disruption and dermatological risk in athletes. Our Dermatol Online. 2025;16:e26.
3. Handayani T, Winaya KKW, Darmaputra IGN. Regenerative biologics for aging skin:A narrative review comparing exosomes, mesenchymal stem cell secretome, and platelet-rich plasma. Our Dermatol Online. 2026;17:245-9.
4. Nese A, Martini L, Feszak I. Shakespeare recited:With mirth and laughter let old wrinkles come:the employ of two of the 9 ceramides discovered hitherto are exceptional to defeat radically asphyptic skin. Our Dermatol Online. 2024;15:e28.
5. Rajkumara J, Chandana N, Liob P, Shic V. The Skin Barrier and Moisturization:Function, Disruption, and Mechanisms of Repair. Skin Pharmacol Physiol. 2023;36:174–85.
6. Grudina A, Karalus M, Herian M, Kłak I, Bartnik K, Chwaleba K, Milewska-Plis K, Mazur K, Winkowska A, Curyło W. Skin microbiome disruption and dermatological risk in athletes. Our Dermatol Online. 2025;16:e26.
7. Baker P, Huang C, Radi R, Moll SB, Jules E, Arbiser JL. Skin Barrier Function:The Interplay of Physical, Chemical, and Immunologic Properties, MDPI, Cells. 2023;12:2745.
8. Bouwstra JA, Nadaban A, Bras W, Cabe CM, Bunge A, Gooris GS. The skin barrier:an extraordinary interface with an exceptional lipid organization. Prog Lipid Res. 2023;92:1-40.
9. Del Rosso J, Kircik L. Understanding the fundamentals of skin barrier physiology –why is this important for clinicians?J Clin Aesthet Dermatol. 2025;18:7-15.
10. Janeba-Bartoszewicz E, Trojanowicz E, Karbowska B, Znaczenie zaburzonej bariery naskórkowej w funkcjonowaniu skóry oraz jej odbudowa, Profilaktyka, diagnostyka, leczenie. Interdyscyplinarne podejście do zdrowia człowieka. Tom 2, Wydawnictwo Naukowe Tygiel Sp. z o.o, 2025;84-93.
11. Nowakowska W, Grodzicka J, Winkowska A, Kłak I, Szerocki J, Bartnik K, et al. The effect of lymphatic massage and physical activity on delaying signs of skin aging:A literature review. Our Dermatol Online. 2025;16:e29.
12. Kuśmierska M, Kuśmierski J, Martyka A, Ujma P. Redefining skin health:The potential of plant-based bakuchiol as a sustainable substitute for retinoids. Our Dermatol Online. 2024;15:345-8.
Notes
Copyright by authors of this article. This is an open-access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution License BY-NC 4.0, which use enables reusers to distribute, remix, adapt, and build upon the material in any medium or format for noncommercial purposes only, and only so long as attribution is given to the creator.
Request permissions
If you wish to reuse any or all of this article please use the e-mail (brzezoo77@yahoo.com) to contact with publisher.
| Related Articles | Search Authors in |
|
|
http://orcid.org/0000-0001-9288-6379
 http://orcid.org/0000-0001-5691-888Xhttp://orcid.org/0000-0001-6817-606X |
Rights and permissions
 |
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License. |
Comments are closed.